inmenging in een dreigend conflict, behoudt de politieke leiding van een staat de meeste
keuzevrijheid voor de inzet van haar machtsmiddelen.
Er is sprake van een crisis wanneer staten of bevolkingsgroepen de controle over de situatie
verliezen door een belangentegenstelling, een confrontatie of een dreigende of escalerende
ramp. Crises kennen vaak geen vast stramien met een eigen dynamiek en een eigen
karakter. Een crisis ontstaat over het algemeen niet door één specifieke gebeurtenis, maar
door een serie gebeurtenissen die in tijd gespreid zijn. Meestal spelen meerdere belangentegenstellingen een rol bij het ontstaan van een crisis.
Een ramp leidt vaak tot een crisis en kan ook worden gerekend tot het fenomeen crisis,
omdat de kenmerken van ramp lijken op die van een crisis. Het gaat om een ernstige
verstoring van de openbare veiligheid, meestal veroorzaakt door een eenmalige, korte en
catastrofale gebeurtenis op één locatie. Bij een ramp ontstaat in korte tijd groot gevaar voor
veel mensen, grote materiële schade of omvangrijke schade aan het milieu. Rampen
kunnen worden veroorzaakt door menselijk handelen (grote ongevallen) of door de natuur
(aardbevingen, orkanen, overstromingen, pandemieën). Vaak zijn de sociaaleconomische
gevolgen van een ramp een nog grotere ramp dan de fysieke ramp zelf.
Bij een (gewapend) conflict is de belangentegenstelling zo hoog opgelopen, dat naar de
wapens wordt gegrepen om de eigen belangen zeker te stellen. Conflicten kunnen
kleinschalig en plaatselijk zijn, maar kunnen ook leiden tot geweld op grote schaal.
1.6 Niveaus van militair optreden
Bij militaire operaties wordt een aantal hiërarchische niveaus in het optreden onderscheiden. Elk van deze niveaus heeft haar eigen kenmerken. Dit onderscheid heeft consequenties
voor het denken over de toepassing van het militaire machtsmiddel. Aan elk niveau worden
bepaalde taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden toebedeeld. De activiteiten die
uit deze taken voortvloeien, zijn zodanig verschillend dat zij leiden tot specifieke theorieën
en deels zelfs tot een eigen terminologie.
Bij de planning en uitvoering van militaire operaties worden drie niveaus te onderscheiden:
- het strategische niveau,
- het operationele niveau,
- het tactische niveau, daarbij inbegrepen het technische niveau.
27