24 | Nederlandse Cybersecuritystrategie 2022-2028 Doelen | 25 Pijler I: Digitale weerbaarheid van de overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties Voor het veilig en ongestoord functioneren van onze maatschappij is digitale veiligheid voor alle bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheidsinstellingen cruciaal. Denk aan het continue beschikbaar houden van vitale infrastructuur in Nederland, en de vertrouwelijkheid en integriteit van processen. Cybersecurity maakt het mogelijk om informatie- en communicatietechnologie succesvol in te zetten, en de vruchten van innovatie en automatisering te plukken. Het op orde hebben van cybersecurity beschermt onder andere de bedrijfswinst, het concurrentievermogen, (waardevol) intellectueel eigendom en gevoelige klantdata van organisaties. Cyberincidenten bij bedrijven en overheden kunnen leiden tot een afname van het consumentenvertrouwen of het vertrouwen van burgers in de overheid. Het Nederlandse cybersecuritystelsel dat onder andere gericht is op het ondersteunen van organisaties bij hun digitale weerbaarheid, heeft zich de afgelopen jaren autonoom ontwikkeld tot een stelsel met een grote verscheidenheid aan samenwerkingsverbanden in sectoren, ketens en regio’s. Met als positief effect dat cybersecurity kennis breed verspreid wordt en er sectorale expertise is opgebouwd. Tegelijkertijd constateren we dat dit ook leidt tot versnippering en fragmentatie van activiteiten en verantwoordelijkheden.15 Gevolg hiervan is dat informatie over kwetsbaarheden of risico’s niet altijd of niet tijdig de relevante organisaties bereikt. Hierdoor zijn deze organisaties niet altijd in staat om maatregelen te treffen en wordt expertise niet optimaal benut. Ook hebben juridische en organisatorische belemmeringen effectieve informatieuitwisseling bemoeilijkt. Daarnaast is het voor organisaties binnen en buiten de overheid niet altijd duidelijk welke ondersteuning beschikbaar is en waar ze terecht kunnen met kwesties rondom digitale veiligheid. Organisaties hebben zicht op cyberincidenten, -dreigingen en risico’s en hoe hiermee om te gaan Om ervoor te zorgen dat organisaties goed inzicht hebben en goed weten om te gaan met de dreiging en risico’s is het van belang dat daar goede informatie over beschikbaar is. Organisaties mogen van de overheid verwachten dat deze actuele kennis en informatie over cyberdreigingen, -incidenten, trends, en -kwetsbaarheden beschikbaar stelt zodat zij tot handeling kunnen overgaan. Verdergaande samenwerking tussen overheidsorganisaties om te komen tot een zo actueel mogelijk situationeel beeld van cyberrisico’s is van groot belang. Een dergelijk beeld is van belang voor het nemen van preventieve maatregelen en het organiseren van adequate incidentrespons, tot aan het effectief verstoren, opsporen en vervolgen.16 Om zoveel mogelijk organisaties te bereiken met informatie (zoals analyses, fenomeenanalyses en handelingsperspectieven) over dreigende cyberincidenten en een adequate reactie te organiseren, zet de overheid in op intensieve publiek-private informatieuitwisseling die zoveel mogelijk aansluit bij de behoefte van de doelgroep. Daarbij heeft de overheid aandacht voor doelgroepen waarin organisaties, zoals midden- en kleinbedrijven, verenigingen en stichtingen beperkte capaciteit (tijd, kennis, middelen, netwerk) hebben om deze informatie op een juiste manier toe te passen. Binnen het Landelijk Dekkend Stelsel van cybersecurity samenwerkingsverbanden kan algemene informatie over digitale veiligheid en specifieke dreigings- en risico-informatie worden gedeeld.17 De overheid voert regie op de doorontwikkeling van dit stelsel. Het NCSC zal zich doorontwikkelen tot het nationaal Cyber Security Incident Response Team (CSIRT). Het Nationaal Cyber Security Centrum, het Digital Trust Center en het Cyber Security Incident Response Team voor digitale dienstverleners zullen worden samengevoegd tot één organisatie. Daarnaast wordt er meer samenhang gecreëerd tussen bestaande schakelorganisaties door integratie, waar nuttig, te stimuleren. Voor alle bestaande sectorale CERT’s en CSIRT’s wordt daarom door de Rijksoverheid verkend in hoeverre meer samenwerking, samenhang of samenvoeging met het NCSC toegevoegde waarde heeft. Nieuwe CSIRT’s ontstaan in principe alleen daar waar dit toegevoegde waarde heeft.18 Het bereik van het stelsel wordt uitgebreid tot in de haarvaten van de samenleving om het actueel situationeel beeld en dreigingsinformatie en slachtofferinformatie waarover de overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties beschikken, zo veel als mogelijk te ontsluiten. In het bijzonder wordt het stelsel door de overheid verder doorontwikkeld en uitgebreid ten behoeve van alle overheidslagen, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, uitvoeringsorganisaties en veiligheidsregio’s. Doorontwikkeling van het Landelijk Dekkend Stelsel Het doel van het LDS is om (publieke en private) organisaties in staat te stellen hun weerbaarheidsniveau en daarmee hun slagkracht te verhogen door informatie over cybersecurity breed, efficiënt en effectief met elkaar te delen. Het is essentieel dat deze informatie-uitwisseling via schakelorganisaties leidt tot handelingsperspectief waarmee organisaties hun weerbaarheid kunnen verbeteren. Tot de functionaliteiten behoren informatiedeling, het faciliteren en aanjagen van samenwerkingen, algemene doelgroepanalyse en situationele analyse. CSIRT’s en toezichthouders zullen nationaal, maar ook Europees en internationaal intensiever samenwerken met partners. CSIRT’s kunnen op Europees niveau baat hebben bij samenwerking op het gebied van technisch onderzoek naar cybersecurity-incidenten, ontwikkeling van technische oplossingen en respons op grootschalige cyberincidenten. Toezichthouders werken nationaal meer samen om te komen tot een effectieve inzet van schaarse capaciteit. In Europees verband wordt gestreefd naar intensievere samenwerking en informatie-uitwisseling en waar mogelijk bijstand in grensoverschrijdende zaken. Dit leidt tot de volgende subdoelen: • De overheid heeft een actueel en omvattend beeld van cyberincidenten, -dreigingen, en -risico's. • De overheid en bedrijven wisselen effectief en efficiënt dreigingsinformatie en handelingsperspectief uit, passend bij de kennis en kunde van de ontvanger. • Het Landelijk Dekkend Stelsel van cybersecuritysamenwerkingsverbanden is goed gecoördineerd, zoals door heldere aanspreekpunten. • Overheidsorganisaties, zoals CSIRT’s en toezichthouders, delen informatie (inter)nationaal effectief.