20 | Nederlandse Cybersecuritystrategie 2022-2028 handelingsperspectief en respons op (dreigende) cyberincidenten te borgen. De Rijksoverheid zorgt tenslotte voor het kader waarbinnen het stelsel effectief en in samenhang kan functioneren. De overheid zal daartoe een uitgebalanceerd samenspel van instrumenten inzetten, bijvoorbeeld wet- en regelgeving (nationaal en in EU verband), financiële ondersteuning of financiële prikkels (belastingkorting, subsidie), opleiding en training (skills), de overheid als launching customer voor secure-by-design innovaties en meer. Digitaal weerbare bedrijven, overheden en organisaties In de visie van het kabinet worden bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties in staat gesteld om in principe zelfstandig, in samenspel met elkaar en met behulp van ICT- of cybersecuritydienstverleners te bepalen welke risico’s zij lopen in de digitale ruimte en welke maatregelen er nodig zijn om deze risico’s voldoende te beheersen. Digitale risicobeheersing is gemeengoed geworden en wordt van alle organisaties verwacht: door hun klanten en afnemers maar bijvoorbeeld ook door verzekeraars of aandeelhouders. Vanwege het belang van de vitale infrastructuur voor het functioneren van onze maatschappij kennen deze organisaties een hoog niveau van weerbaarheid. De overheid stelt mede gelet op Europese wet- en regelgeving extra eisen aan organisaties. Dat betekent dat er soms maatregelen verplicht gesteld worden die risico’s voor de nationale veiligheid beperken, ook als zij niet direct bijdragen aan het commerciële belang van een organisatie of bedrijf. Digitaal veilige en innovatieve economie Afnemers en consumenten kunnen er gedurende de vastgestelde levenscyclus van alle digitale producten en diensten op vertrouwen dat deze adequaat beveiligd zijn en blijven. Organisaties maken afspraken met leveranciers over weerbaarheidsmaatregelen. Fabrikanten en leveranciers hebben een zorgplicht op het gebied van digitale veiligheidsmaatregelen, onder Visie: Digitale veiligheid voor iedereen een vanzelfsprekendheid | 21 andere voortvloeiend uit Europese wet- en regelgeving, gedurende de hele levenscyclus van producten en diensten. Afnemers of klanten hebben daarnaast de mogelijkheid om inzicht te krijgen in de cyberweerbaarheid van bedrijven waar zij producten of diensten afnemen, bijvoorbeeld door certificering of rapportages. Bij de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën is security by design en security by default altijd het uitgangspunt. Tevens worden bij de inkoop en aanbesteding van digitale producten en diensten structureel de risico’s ten aanzien van spionage, beïnvloeding of sabotage door statelijke actoren beoordeeld. minele dienstverleners te bestrijden, zoals mogelijkheden tot verstoren, slachtoffernotificatie en/of schadebeperking. Hierbij worden slachtoffers en/of doelwitten waar mogelijk tijdig genotificeerd. De overheid bestrijdt deze dreiging niet alleen, maar doet dat in een netwerk van publieke en private (cybersecurity)organisaties waar informatie verzameld, geanalyseerd en met afnemers gedeeld wordt. Ook het leveren van hulp en bijstand aan organisaties gebeurt gezamenlijk. Cybersecuritydienstverleners zijn beschikbaar om hun diensten te verlenen en werken samen met de overheid aan de digitale weerbaarheid van organisaties binnen en buiten Nederland. Internationale samenwerking Nederland heeft voldoende expertise op het gebied van digitale veiligheid, zowel aan de weerbaarheidszijde als op het gebied van cybercrimebestrijding. Enerzijds door een groeiend aanbod van experts op de arbeidsmarkt en anderzijds door het gericht stimuleren van innovatie. Tegengaan van cyberdreigingen De overheid heeft samen met het bedrijfsleven zicht op de digitale dreiging vanuit binnen- en buitenland, en heeft haar detectie op orde. Nederland is bovenal in staat digitale aanvallen van statelijke en niet-statelijke actoren te beperken, door de inzet van brede attributie- en responsmechanismes, bij voorkeur in samenwerking en coalities met EU- en NAVO-partners en andere gelijkgezinde landen. De overheid intervenieert op onderkende aanvallen om de schade voor Nederland zo beperkt mogelijk te houden, aantasting te repareren en kwetsbaarheden te herstellen. Cybercriminaliteit zal minder lonen. Politie en OM bestrijden cybercriminele netwerken en hun criminele dienstverleners met een brede, schaalbare en innovatieve aanpak die leidt tot een grote pakkans en het effectief verstoren van criminele activiteiten, het voorkomen van strafbaar gedrag en het wegnemen van criminele winsten. Naast opsporing en strafrechtelijke vervolging beschikt Nederland ook over interventiemogelijkheden om cybercriminelen en cri- Cyberincidenten stoppen niet bij landgrenzen. Daarom benut de overheid actief de kansen die samenwerking binnen en buiten de Europese Unie biedt. Nederland heeft het voortouw in de samenwerking tussen EU-lidstaten en draagt op deze manier bij aan een digitaal veilige en, waar nodig, een autonome Unie. Hiermee worden digitale risico’s van grensoverschrijdende aard aangepakt en wordt een gecoördineerde reactie gegeven op grootschalige cyberincidenten en -crises binnen en buiten de EU. Er wordt met cyberdiplomatieke middelen – waaronder capaciteitsopbouw – continu gewerkt aan versterking en verbreding van de landencoalitie die verantwoordelijk statelijk gedrag in de digitale ruimte aanjaagt.