Festok
M
Hon. Moana Carcasses Katokai Kalosil,
Praem Minista blong Vanuatu
i glad blong prisentem long yufala Saebasekiuriti Polisi ia. Polisi ia
hemi talemaot strong komitmen blong Gavman blong maximaesem
kontribiusen, efisiensi mo efektivnes blong ol infomeisen mo komiunikeisen teknoloji blong ajivim Nasonal Visen blong gat wan “ Wan
Vanuatu we i fea, i kasem gud edukeisen, i helti mo i rij”, mo givim paoa mo benefit long evri sitisen mo residen blong Vanuatu.
Komitmen blong Gavman ia bae i kamaot fastaem tru long ol gol we bae oli
setemaot insaed long polisi ia blong mekemsua se ol sitisen blong Vanuatu, ol
turis, bisnis mo gavman oli enjoem ful benefit blong wan sef, sekua, mo resilien
saeba speis we i mekem olgeta oli save gat akses long save, shearem infomeisen
mo long semtaem andastanem mo adresem olgeta risk, blong ridiusum ol benefit
long ol kriminol. Polisi ia i mekem se i gat strong kolaboreisen mo aksem bitwin
praevet sekta mo gavman blong oli wok tugeta blong ajivim olgeta gol blong
polisi ia.
Projek blong Interchange Sabmarin Kebol bae i givim wan hae-spid rilaeabol link blong Vanuatu long Wol. Hemia i minim se olgeta we oli stap yusum
intanet bae oli expos long ol risk we ol narafala kaontri oli stap fesem. Jalensing
wok blong mekemsua se Vanuatu i save fesem mo kamaot long olgeta saeba
atak ia i stap long hand blong olgeta sekta institusen olsem malti-steholda
Cybersecurity Working Group, Ofis blong Jif Infomeisen Ofisa blong Gavman,
Telekomiunikeisen mo Radiokomiunikeisen Reguleita, olgeta Intanet Sevis
Provaeda (ISP).
Long wok blong yumi yu enjoem sapot blong olgeta fren blong yumi blong
plante intanasonal mo rijinol oganaeseisen, mo ol divelopmen patna blong yumi.
Mi wantem talem wan spesel tangkio long International Telecommunications
Union (ITU), we i stap sapotem oltaem institusenal mo polisi divelopmen long
eria blong Saebasekiuriti long Vanuatu, tru long ICB4PAC program blong blong
ol Pasifik Aelan we Vanuatu i stap benefit long hem.
Yumi ajivim plante samting finis. Be, i gat plante samting yet blong mekem.
Ol IKT oli gat strong potensol blong jenisim edukeisen blong ol pikinini blong
yumi, expandem mo impruvum ol sevis blong gavman, mekem yumi kam moa
resilien long taem blong ol natural disasta, prisevem mo promotem kalja blong
yumi mo tu provaedem ol niu bisnis opotuniti mo long jenerol leftemap laef blong
yumi. Bambae oli bringim yumi i kam kolosap long yumi moa mo strentenem
koneksen blong yumi long Wol. Be, actual benefit bae i dipen sipos yumi evriwan
i wok tugeta – Gavman, ol bisnis, academia, ol yusa, sivil sosaeti mo long en, evri
sitisen mo residen. Sipos yumi wok tugeta nomo bambae yumi save mekem potensol ia i kam rialiti we bae yumi save filim evri dei.
Mi stap askem evri stekholda blong oli oli tekem Polisi ia, we hemi risalt
Nasonal Cybersekuriti Polisi — Bislama versen
27