– met een anglicisme – ‘globalisering’ genoemd, kon stevig wortel schieten door massamedia als radio en televisie. Ze zou na het einde van de Koude Oorlog in een stroomversnelling raken door steeds snellere technologische ontwikkelingen, zoals bij automatisering en digitalisering, het internet en de mobiele communicatie. Deze ontwikkelingen hebben diepgaande invloed op het militair optreden. 1.2 Actoren en factoren De (inter)nationale context en de operationele omgeving wordt bepaald door spelers (actoren) en door omgevingskenmerken (factoren). 20 Actoren handelen bewust en weloverwogen of onbewust en meer impulsief. Voorbeelden van actoren zijn staten, (internationale) organisaties, belangengroeperingen, religieuze instellingen, multinationals, invloedrijke personen (staatshoofden en regeringsleiders, krijgsheren, leiders van criminele of terroristische organisaties, maar mogelijk ook lokale bestuurders en ondernemers). Actoren hebben belangen en worden in denken en handelen geleid door opvattingen over de wijze waarop zij hun belangen het beste dienen. Niet alle actoren formuleren expliciet hun strategische doelstellingen en de wijze waarop hun belangen gediend worden. Factoren zijn omgevingskenmerken die relevant zijn in de (inter)nationale context en operationele omgeving. Het kan daarbij gaan om de beschikbaarheid van energiebronnen en grondstoffen, om (veranderingen in) klimaat en milieu, om cultuur en historische aspecten, om religie, etniciteit en politiek gedreven gebeurtenissen, om demografische ontwikkelingen, om de beschikbaarheid van internationale media en de toegankelijkheid tot internet en nog vele andere factoren. 1.3 Doelstellingen en belangen Staten hebben belang bij het handhaven van het soevereiniteitsbeginsel en het bevorderen van de welvaart van de bevolking. Daarnaast kan een staat ook hogere ideële doelstellingen nastreven. Hieruit vloeien keuzes en activiteiten voort die, ook gevoed door ideële doelstellingen, het nationale belang dienen. Het bevorderen van de internationale rechtsorde en het tegengaan van schendingen van de mensenrechten zijn voorbeelden van dergelijke ideële doelstellingen. Internationale organisaties als de VN, EU en NAVO komen op voor de gezamenlijke belangen van staten en bevorderen de internationale rechtsorde. Het lidmaatschap van deze organisaties en het leveren van een actieve inbreng is dan een Nederlandse Defensie Doctrine