18 | Nederlandse Cybersecuritystrategie 2022-2028 Visie: Digitale veiligheid voor iedereen een vanzelfsprekendheid | 19 Onderliggende strategische keuzes 1. Ten aanzien van het Landelijk Dekkend Stelsel: a. Er komt één nationale CSIRT waar het NCSC, DTC en CSIRT-DSP samen in gaan. Dit is de centrale cyberautoriteit van Nederland.13 b. De overheid pakt de regie. Dat betekent centraal waar kan, decentraal/sectoraal waar dat moet. c. Meer regie op ontwikkeling van het Landelijk Dekkend Stelsel (LDS) op basis van toegevoegde waarde en beoogde effect. d. De overheid werkt samen en treedt daadkrachtig op. Actuele kennis en informatie over cyberdreigingen, -incidenten, -trends, en –kwetsbaarheden moeten zo snel mogelijk beschikbaar zijn voor partners in het LDS zodat zij tot handeling kunnen overgaan. De overheid heeft hierbij het voortouw. e. Informatiedeling met handelingsperspectief als uitgangspunt. Differentiatie in advies, informatie, en informatiedeling afgestemd op volwassenheidsniveau en in begrijpelijke taal. f. Groot helpt klein: LDS-partners dragen de verantwoordelijkheid informatie te brengen en halen informatie op, en dragen op deze manier bij aan het versterken van de weerbaarheid binnen hun respectievelijke ketens en sectoren. g. Binnen het LDS zijn er heldere aanspreekpunten en wordt voor leemtes op basis van bovenstaande punten met private partijen naar een oplossing gezocht. 2. Iedereen in Nederland moet gewaarschuwd kunnen worden die (mogelijk) slachtoffer of doelwit is van een cyberaanval. 3. Ten aanzien van wet- en regelgeving: a. Europese wet- en regelgeving waar kan, aanvullende nationale wet- en regelgeving waar dat moet. b. Nieuwe wetgeving vormt het kader waarbinnen het stelsel effectief en in samenhang kan opereren. c. Marktfalen op het gebied van veiligheid via regelgeving reguleren. d. Cybersecuritymaatregelen en -eisen zijn proportioneel, en worden gedifferentieerd naar het belang dat organisaties vertegenwoordigen en hun mate van volwassenheid. Het MKB wordt zoveel mogelijk ontzorgd. e. Voor de gehele overheid zelf zullen stevige wettelijke eisen voor veiligheid en toezicht op naleving erop worden ingericht. 4. Ten aanzien van samenwerking: a. Publiek-privaat waar kan, publiek waar dat moet. b. Vrijblijvendheid voorbij. Samenwerking is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. c. Groot helpt klein - de sterkste/meest volwassen organisaties helpen de minder sterke/volwassen organisaties (publiekpubliek, publiek-privaat & privaat-privaat). 5. Ten aanzien van kennis en innovatie: a. Het kabinet stimuleert via het samenwerkingsplatform dcypher, via thematische routekaarten en communities, gesprekken tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven met betrekking tot de high-end kennisontwikkeling die nodig is om innovatieve kennis en productontwikkeling tot stand te brengen. Dcypher kan een faciliterende en aanjagende rol spelen in het zoeken naar financiering voor de genoemde high-end kennis- en productontwikkeling. 6. Ten aanzien van tegengaan digitale dreigingen van statelijke actoren en criminelen: a. De onderliggende strategische keuze ten aanzien van cybercrimebestrijding bestaat uit twee onderdelen: inzet op opsporen, vervolgen, en verstoren van cybercriminelen, en inzet op preventie van cybercrime14 7. Digitale risico’s voor burgers worden zoveel mogelijk verkleind door verantwoordelijkheden voor de veiligheid van digitale De publieke waarden centraal In de digitale ruimte dienen publieke waarden en grondrechten te allen tijde gewaarborgd te worden. Hierbij hoort verantwoord datagebruik en digitaal gedrag door overheidsinstanties. Bij het inzetten van bevoegdheden omwille van de (nationale) digitale veiligheid dient altijd een zorgvuldige afweging gemaakt te worden tussen collectieve veiligheid, en individuele grondrechten en publieke waarden. Wettelijke vereisten als proportionaliteit en subsidiariteit zijn hierin leidend om publieke waarden als privacy, veiligheid en non-discriminatie te garanderen. De rol en verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid De burger moet zich net zo veilig kunnen begeven in de digitale ruimte als in de fysieke ruimte. Digitale risico’s voor burgers worden zoveel mogelijk verkleind door verantwoordelijkheden voor de veiligheid van digitale producten en diensten grotendeels bij burgers weg te nemen en te beleggen bij leveranciers en producten. Daarnaast moeten burgers kunnen rekenen op betrouwbare dienstverlening van bedrijven en overheden in de digitale ruimte. De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het creëren van een systeem waarbinnen organisaties de juiste maatregelen kunnen nemen om hun digitale weerbaarheid te vergroten en daarmee hun continuïteit en betrouw- producten en diensten grotendeels bij burgers en MKB weg te nemen en neer te leggen bij de overheid, producenten en dienstverleners. Op die manier worden burgers en MKB ontzorgd. 8. De overheid stuurt op de verdeling van schaarse van cybersecurity- en ICT-expertise bij (grootschalige) crises aan de hand van objectieve criteria, als onderdeel van het landelijk crisisplan digitaal. baarheid te borgen. Dit doet de Rijksoverheid door het verhogen van de bewustwording, voorlichting en het geven van eenduidige en consistente adviezen over risicobeheersing, het nemen van weerbaarheidsmaatregelen, het voorbereiden op incidenten en waar nodig het verlenen van bijstand. De mate van bijstand vanuit de overheid wordt bepaald door het risico dat organisaties lopen, het volwassenheidsniveau en de impact van bijstand. Deze afweging is inzichtelijk en transparant. Daarnaast stimuleert en faciliteert de Rijksoverheid dat bedrijven en andere organisaties dit ook doen voor hun eigen doelgroepen, waaronder consumenten. Samenwerkingsverbanden, organisaties en overheden wisselen binnen het Landelijk Dekkend Stelsel van cybersecurity samenwerkingsverbanden informatie uit om ieder voor zijn eigen doelgroep dienstverlening op maat te kunnen leveren. Om versnippering en tijdverlies te voorkomen is er één nationale CSIRT, hierdoor stroomt daar waar mogelijk informatie direct naar de organisaties die kwetsbaar zijn of bedreigd worden. Operationele expertise wordt binnen de Rijksoverheid samengebracht en zoveel mogelijk gezamenlijk ingezet. In de toekomst werken cybersecurity experts van de overheid, bedrijfsleven en ICT- en cybersecuritydienstverleners samen, ook deels op één fysieke locatie, om informatie, kennis en expertise te bundelen om digitale weerbaarheid en gezamenlijk